ΚΑΚΟΠΕΡΑΤΟ

του Κωνσταντίνου Δασκαλόπουλου

 

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΥΒΟΙΑ
ΒΟΡΕΙΟΣ ΕΥΒΟΪΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ

 

Ακολουθώντας τον χωματόδρομο λίγα χιλιόμετρα έξω από το χωριό Πολιτικά οδηγούμαστε στον οικισμό Κακοπέρατο. Η ονομασία του οικισμού, σύμφωνα με μαρτυρίες ντόπιων των γύρω χωριών, προέκυψε λόγω του δύσβατου της περιοχής.

kako1 1 kako1 2 kako1 3a kako1 4

Η περιοχή που βρίσκεται το Κακοπέρατο μέχρι και τη δεκαετία του ’60 ήταν δυσπρόσιτη. Δρόμοι δεν υπήρχαν. Μόνο ένα κεντρικό μονοπάτι και κάποια μικρότερα που χρησιμοποιούσαν όσοι ήθελαν να συλλέξουν ρετσίνι απ’ τα πεύκα και ίσως και οι βοσκοί για να πηγαινοέρχονται σε κάποια μαντριά που υπήρχαν στα γύρω υψώματα. Αρχές της δεκαετίας του ’70 ανοίχτηκαν οι πρώτοι δρόμοι και άρχισαν να χτίζονται τα πρώτα σπίτια. Ο οικισμός πλέον έχει εξωραϊστεί και αποτελεί ένα ησυχαστήριο για τους κατοίκους του.

kako2 1 kako2 2 kako2 3 kako2 4 kako2 5 kako2 6

Ο όρμος του Κακοπεράτου είναι πανέμορφος και τα νερά άγρια και πεντακάθαρα. Η παραλία αποτελεί κομμάτι της ακτογραμμής που εκτείνεται για μίλια χωρίς διακοπή μέχρι τον οικισμό της Δάφνης. Χαρακτηριστικό της είναι το γκρι βότσαλο, ενώ ο βυθός είναι πετρώδης έως και μια απόσταση 30 περίπου μέτρων απ’ την ακτή. Έπειτα ξεκινάει η άμμος, ενώ το βάθος διατηρείται στα 5-8 μέτρα. Σε απόσταση 180 μέτρων απ’ την ακτή ο βυθός κατρακυλάει και καταλήγει στα 22-30 μέτρα σε έναν απέραντο επίπεδο αμμώδη πυθμένα, με στρώμα φυσικής ίλης, χωρίς απότομες εναλλαγές στο βάθος. Ο βυθός χωρίς βράχια ή άλλα σημεία διαφοροποίησης θυμίζει έντονα σεληνιακό τοπίο, εκτός μόνο από κάποια σποραδικά κομμάτια ξέρας που βρίσκονται πιο μέσα, με μεγάλη συγκέντρωση θαλάσσιας ζωής.
Παλιά τα ψάρια ήταν άφθονα. Τον όρμο, στα βαθύτερα νερά, επισκέπτονταν περασματιάρικα ψάρια, όπως τόνοι, γαλέοι και κυνηγοί. Κοπάδια από γόπες και παλαμίδες. Κολιοί, σαβρίδια και μεγάλοι κέφαλοι έκαναν συχνά περάσματα. Υπήρχαν μικρά σκυλόψαρα που οι ντόπιοι ονομάζουν κεντρόνια, άλλα μεγαλύτερα καρχαριοειδή και μεγάλες τούνες. Υπήρχαν τα παράξενα σπαθόψαρα και σαλάχια. Στα ρηχότερα νερά διέκρινες παντού θαλάμες γεμάτες με χταπόδια. Το Κακοπέρατο ήταν ένας πραγματικός χταποδότοπος. Και ο αμμώδης βυθός έκρυβε πολλές γυαλιστερές και κυδώνια. Υπήρχαν θαμμένα και τεράστια μηλοκύδωνα που σε ορισμένες περιπτώσεις η διάμετρος τους έφτανε τα 15 εκατοστά.

kako3 1 kako3 2 kako3 3 kako3 4 kako3 5 kako5 4

Όμως τα ψάρια έχουν λιγοστεύσει. Αν εξαιρέσουμε τη μόλυνση από τα εργοστάσια της Χαλκίδας και της Στερεάς που εξαπλώνεται, όλα άλλαξαν με την υπεραλιεία, αλλά και με την υιοθέτηση παράνομων μεθόδων αλίευσης στον Β. Ευβοϊκό κόλπο τα τελευταία 15 χρόνια. Οι μηχανότρατες ξηλώνουν στην κυριολεξία τον βυθό, είτε σέρνοντας τις λεγόμενες πόρτες με το σάκο, είτε χρησιμοποιώντας, καταστροφικά για τη ζωή του βυθού, συρμάτινα δίχτυα. Τα γρι-γρι με τις λάμπες, τα ρομποτάκια, γεμίζουν τον κόλπο. Οι πεζότρατες απλώνουν δίχτυα από γυαλό και τα καΐκια ψαρεύουν με κουλούρες ακόμα και σε λίγες οργιές. Η χρήση δυναμίτη σταμάτησε με την μείωση των πληθυσμών των μεγάλων ψαριών.

kako4 1 kako4 2 kako4 3kako5 2

Ακόμα, οι παράκτιοι αλιείς με παραγάδια και δίχτυα, άπειροι ψαροντουφεκάδες που χτυπούν οτιδήποτε βρουν μπροστά τους και συνήθως με τρόπαια μερικών εκατοστών, έμπειροι νυχτομπούκαλοι, ασυνείδητοι χταποδοκυνηγοί με χαλαζόπετρα και χλωρίνη, άπληστοι που κατεβάζουν καταστροφικές ιδέες για να “ξεζουμίσουν” τη θάλασσα και όλοι να ρίχνουν ο ένας την ευθύνη στον άλλον, όμως με κοινό αποτέλεσμα την ερήμωση του υποθαλάσσιου τοπίου. Οι μεγάλες μάζες περασματιάρικων ψαριών μειώθηκαν σε ανησυχητικό βαθμό. Ντόπια ψάρια όπως οι τσιπούρες και τα λαυράκια, οι μουρμούρες, τα λιθρίνια, οι κουτσομούρες, οι μεγάλοι σαργοί και οι σηκιοί, οι πεσκανδρίτσες σπανίζουν. Οι γαρίδες εμφανίζονται ανάλογα με τη χρονιά όλο και πιο μειωμένες. Ενώ εξαφανίστηκαν οι χάνοι, οι μεγάλοι κοκοβιοί, οι σκορπίνες, οι ροφοί και οι συναγρίδες, τα μπαρμπούνια και πολλά άλλα είδη ψαριών.

kako5 1 kako5 3 kako6 1 new kako6 1 kako6 2 kako6 3

Παρόλα αυτά, η φύση αγωνίζεται για διατήρηση. Ο όρμος στις μέρες μας φιλοξενεί κάποια είδη θαλάσσιας ζωής. Κυρίως εχινόδερμα, κνιδόζωα, κάποια είδη σπόγγων και ψευδοκόραλλα. Τα μικρόψαρα είναι άφθονα και μπορεί κανείς να δει και όμορφα κοχύλια. Τον όρμο συχνά επισκέπτονται κοπάδια από δελφίνια. Με μία πρώτη λοιπόν ματιά ο βυθός μοιάζει εντελώς αδιάφορος. Αν αποφασίσεις να καταδυθείς, ελεύθερα ή αυτόνομα, θα καταλήξεις στο ίδιο συμπέρασμα. Ένας βυθός άγονος, χωρίς απολύτως κανένα ενδιαφέρον. Όμως ο βυθός του Κακοπεράτου κρύβει εκπλήξεις και χρειάζεται υπομονή και πολλές καταδύσεις για να αρχίσεις να βλέπεις με άλλο μάτι.

kako7 1 kako7 2 kako7 3 kako7 4 kako8 1 kako8 2 kako8 3 kako8 6

Μία από τις πιο σημαντικές εκπλήξεις και που ελάχιστοι λουόμενοι στο Κακοπέρατο γνωρίζουν είναι ότι κολυμπούν πάνω από ερείπια αρχαίων οικιών. Ακριβώς πάνω από μια βυθισμένη πολιτεία.
Η περιοχή στην αρχαιότητα κατοικείτο. Αυτό το επιβεβαιώνουν οι ιστορικές πηγές, τα ερείπια των οικιών στον βυθό και τα όστρακα αγγείων που έχουν ενσωματωθεί στους λίθους των κτισμάτων, αλλά και ορισμένα ευρήματα που η άμμος έχει καλύψει και αποκαλύπτονται μετά από δυνατές τρικυμίες. Ο λόγος καταστροφής του αρχαίου οικισμού στον όρμο, αλλά και των γύρω οικισμών, παραθαλλάσιων και ηπειρωτικών, ήταν ένας φοβερός σεισμός που συνέβη το 426 π.Χ. με επίκεντρο τη Φθιώτιδα.
Σύμφωνα με πηγές αρχαίων κειμένων και ιστορικών, αλλά και του καθηγητή της Γεωλογίας του ΑΠΘ κ. Παπαζάχου (Σεισμοί της Ελλάδος, 2003), το έτος 426 π.Χ. ο αρχαίος κόσμος έζησε έναν από τους πιο καταστροφικούς σεισμούς που συντάραξε την περιοχή της Φθιώτιδας και που έγινε αισθητός στην Αθήνα, προκαλώντας μάλιστα και μετατόπιση του νοτιοανατολικού τμήματος του Παρθενώνα που μόλις 12 χρόνια πριν είχε τελειώσει, στην Εύβοια, στη Θήβα και προπάντων στον Βοιωτικό Ορχομενό. Η ισχύς του σεισμού ήταν άνω των 7,0 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ (σύμφωνα με τον κ. Παπαζάχο) και είχε επίκεντρο τη Σκάρφεια (Θουκ. Γ, 87-89). Οι καταστροφές που προκλήθηκαν ήταν τεράστιες. Οι ακτές βυθίστηκαν στη θάλασσα παρασέρνοντας τους παράκτιους οικισμούς. Τότε ήταν που δημιουργήθηκε και το ρήγμα της Αταλάντης. Αναφορά για τον σεισμό κάνουν τόσο ο Θουκυδίδης όσο και ο Στράβων, σημειώνοντας επιπλέον ότι προκλήθηκε και τεράστιο παλιρροϊκό κύμα που σάρωσε τις ακτές τις Εύβοιας και τις ακτές στις Θερμοπύλες. Οι νεκροί στις περιοχές της Στυλίδας και των Θερμοπυλών ξεπέρασαν τους 3.000.
Συγκεκριμένα, ο Στράβων περιγράφει τις συνέπειες του φοβερού αυτού σεισμού. Οι θερμές πηγές της Αιδηψού και των Θερμοπυλών στέρεψαν για τρεις μέρες. Στους Ωρεούς (Β. Εύβοια) κατέρρευσαν επτακόσιες οικίες και ολόκληρο το παραθαλάσσιο τείχος. Η Σκάρφεια καταστράφηκε εκ θεμελίων, χίλιοι επτακόσιοι άνθρωποι σκοτώθηκαν, ενώ στο Θρόνιον περίπου εννιακόσιοι. Καταστροφές έγιναν στον Εχίνο, στα Φάλαρα, στην Ηράκλεια, στη Λαμία και στη Λάρισα. Το τείχος της Ελάτειας ράγισε και στην Αταλάντη δημιουργήθηκε ρήγμα. Μια τριήρης τινάχτηκε από τα νεώρια και έπεσε πέρα από το τείχος.
Φορώντας λοιπόν μια μάσκα και κοιτάζοντας με πολύ προσοχή μπορείς να ξεχωρίσεις και να παρατηρήσεις ότι απέμεινε από τον καταστροφικό σεισμό του 426 π.Χ., απομεινάρια οικιών που πλέον έχουν γίνει κατοικία αχινών, απολιθωμένα όστρακα αγγείων ανάμεσα στη λιθοδομή και πήλινα σκεύη κρυμμένα ανάμεσα στις πέτρες ή καλυμμένα από φύκη και θαλάσσιους οργανισμούς στην άμμο.

 

"ανθρώπινες κατοικίες - κληρονομίαν εχίνων"

kako9 1 kako9 2 kako9 3 kako9 4 kako9 5 kako10 1 kako10 2 kako12 2 kako10 4 kako11 3 kako11 2 kako11 1 kako12 1 kako12 3 kako13 1 kako14 1 kako16 4 kako14 3 kako14 4 kako15 1 kako15 2 kako15 3 kako15 4 kako16 1 kako17 1 new

Αν όμως μπορείς να κρατήσεις για λίγο την αναπνοή σου και καταδυθείς λίγο βαθύτερα, τότε σίγουρα θα ανακαλύψεις πολύ περισσότερα απ’ ότι μπορούσες να φανταστείς.

DSC03546 DSC01545 DSC03476 DSC03481 DSC03549 DSC01544 DSC03568 DSC03577 DSC03589 DSC03707 DSC03612 DSC03640 DSC03683 DSC03691 DSC03692 DSC03592 DSC03703 DSC03701 DSC03714 DSC03704 DSC03717 DSC03720 DSC03724 DSC03725 DSC03737 DSC03764 DSC03747 DSC03754 DSC03765 DSC03731 DSC03768 DSC03769 DSC03774 DSC03823 DSC03835 DSC03860 DSC03890 DSC03826 DSC03902 DSC04221 DSC03905 DSC03911 DSC03913 DSC03920 DSC03925 DSC03928 DSC03930 DSC03935 DSC03939 DSC03940 DSC03941 DSC04219 DSC04223 DSC03895 DSC04226 DSC06301 DSC04240 DSC06197 DSC06216 DSC06226 DSC06236 DSC06241 DSC06242 DSC06251 DSC06252 DSC06258 DSC06261 DSC06263 DSC06266 DSC06269 DSC06271 DSC06293 DSC06299 DSC04233 DSC06303 DSC06384 DSC03940 DSC06318 DSC06327 DSC06347 DSC06356 DSC06360 DSC06388 DSC06312 DSC06396 DSC06401 DSC06409 DSC06433 DSC06533 DSC06775 DSC06596 DSC06633 DSC06652 DSC06687 DSC06672 DSC06659 DSC06707 DSC06710 DSC06715 DSC06723 DSC06731 DSC06735 DSC06753 DSC06755 DSC06765 DSC06767 DSC06770 DSC06451 DSC06827 DSC06828 DSC06829 DSC06831 DSC06832 DSC06833 DSC06843 DSC06890 DSC06858 DSC06866 DSC06874 DSC06878 DSC06918 DSC06850 DSC06925 DSC06936 DSC06939 DSC08972 DSC08862 DSC08853 DSC08866 DSC08883 DSC08889 DSC08899 DSC08905 DSC08909 DSC08914DSC08920 DSC08940 DSC08942 DSC08947 DSC08954 DSC08969 DSC06946 DSC08977 DSC09117 DSC09014 DSC09017 DSC09032 DSC09121 DSC09038 DSC09061 DSC09073 DSC09074 DSC09075 DSC09082 DSC09084 DSC09085 DSC09093 DSC09097 DSC09109 DSC09098 DSC09112 DSC09113 DSC09115 DSC09107 DSC09119 DSC08984 DSC09120 DSC09027 DSC09122 DSC09123 DSC09125 DSC09145 DSC09149 DSC09185 DSC09189 DSC09227 DSC09233 DSC09245 DSC09248 DSC09228 DSC09256 DSC09342 DSC09259 DSC09265 DSC09267 DSC09268 DSC09276 DSC09278 DSC09279 DSC09282 DSC09285 DSC09286 DSC09287 DSC09290 DSC09302 DSC09305 DSC09314 DSC09293 DSC09323 DSC09329 DSC09334 DSC09336 DSC09346 DSC09257 DSC09360 DSC09362 DSC00031 DSC09367 DSC09375 DSC09376 DSC09384 DSC09387 DSC09391

Το ναυάγιο των Πολιτικών

Ανοιχτά του κόλπου του Κακοπεράτου προς την πλευρά των Πολιτικών Ευβοίας, σε βάθος 30 περίπου μέτρων, κείτεται ένα ναυάγιο πολεμικού πλοίου του Β' Παγκοσμίου Πολέμου αγνώστων στοιχείων.

DSC 4473 DSC 4476 DSC 4487 DSC 4507 DSC 4508 DSC 4531 DSC 4533 DSC 4540 DSC 4541 DSC 4541

Στην ευρύτερη περιοχή έχουν αναφερθεί από αξιόπιστες πηγές τουλάχιστον άλλα δύο ναυάγια για τα οποία θα γίνει έρευνα από την καταδυτική ομάδα μας στο άμεσο μέλλον.

Οι καταδύσεις που πραγματοποιώ στον κόλπο του Κακοπεράτου συνήθως τα καλοκαίρια, ελεύθερες ή με τη χρήση αναπνευστικής συσκευής, είναι για μένα μία σπάνια ευκαιρία να καταδύομαι μόνος για να φωτογραφίσω. Από τη στιγμή που αφήνω την επιφάνεια βιώνω μια απολαυστική μοναξιά που μόνο ο βαθύς ήχος της αναπνοής μου ή ο ήχος της κάμερας μπορεί να διασπάσει.

SAND 1

 

"Η μοναξιά που αισθάνεσαι στη θάλασσα είναι προσωπική και ζωντανή. Δεν σε καταβάλλει ούτε σε αποθαρρύνει. Είναι μια διεγερτική μοναξιά"
Anne Morrow Lindbergh, 1906-2001
Αμερικανίδα συγγραφέας και πιλότος

 

Kakoperato final photo

 

Παραλία Κακοπεράτου (1979)

 

takis

 

Το άρθρο "ΚΑΚΟΠΕΡΑΤΟ" είναι αφιερώμενο στον θείο μου Τάκη Δασκαλόπουλο, ο οποίος τον Δεκέμβριο του 2017 έφυγε από τη ζωή. Έζησε και αγάπησε με όλη του την καρδιά το Κακοπέρατο και τη θάλασσα. 

 


Αρθρογραφία & Φωτογραφία

Κων/νος Δασκαλόπουλος

(Σημ. Το ναυάγιο των Πολιτικών το φωτογράφισε ο συνδύτης μας Αλέξανδρος Καπερώνης)

Γενική Επιμέλεια Άρθρου

Ασπασία Κατσή