Θεόδωρος Τόρκιν - Ο άνθρωπος του πηγαδιού

Με τον Τόρκιν γνωριστήκαμε στο πηγάδι. Που αλλού άλλωστε θα μπορούσε να συμβεί μια τέτοια συνάντηση.

Βρισκόμουν στον πάτο του πηγαδιού, όταν για πρώτη φορά τον είδα με μια χαρακτηριστική άνεση να αφήνει τον εαυτό του ελεύθερο να τον παρασύρει το ρεύμα μέσα στο οριζόντιο σιφόνι του σπηλαίου.
Έπειτα στην επιφάνεια πια, τον πλησίασα και τον ρώτησα για το παράτολμο αυτό εγχείρημα του. Μου απάντησε ότι γνώριζε το πηγάδι σαν το σπίτι του. Από τότε ξεκίνησε η φιλία μας.

Ο Τόρκιν είναι άνθρωπος που τον διακρίνει η απλότητα και η ευθύτητα. Και έχοντας μια εμπειρία άνω των 35 ετών στον χώρο της κατάδυσης, θεωρούμε, πρώτον, τιμή μας να τον έχουμε στην ομάδα μας και δεύτερον, ελάχιστη υποχρέωση μας να παρουσιάσουμε αυτό το μικρό αφιέρωμα στην καταδυτική του πορεία.

 

 

ptork5
Στη Σαλαμίνα αρχές του '80 με στολή και πέδιλα Balco. Η φιάλη 12άρα σε σαμάρι. Η ζώνη βαρών ήταν της Dacor. Το σηματάκι της εταιρίας ίσα που διακρίνεται στην αγκράφα της ζώνης. Η μάσκα ήταν η superocchio της Cressi-sub. Παρατηρείστε το σωσίβιο από αεροπλάνο της τότε Ολυμπιακής Αεροπορίας που εκτελούσε χρέη ρυθμιστή πλευστότητας.
ptork6
Το βαθύμετρο της SOS που χρησιμοποιούσε ο Τόρκιν στις βουτιές του. Είναι ένα απλό και αξιόπιστο βυθόμετρο αέρος. Λειτουργούσε με τους νόμους της φυσικής. Δηλαδή κρατούσε μια φυσαλίδα αέρα, ένα κενό διάστημα μεταξύ των μέτρων κάτω από την επιφάνεια του νερού. Ο σωλήνας γέμιζε με νερό εκτός από ένα σημείο, τη φυσαλίδα. Η φυσαλίδα σου έδειχνε πάντα το ακριβές βάθος, ακόμα και σε μεγάλα βάθη και σε διαφορετικά υψομετρικά επίπεδα και όπως αναφέρθηκε, αξιόπιστα.
ptork9ptork8
Στη Στέρνα Λουτρακίου το 1984.
ptork3
Στα ιχθυοτροφεία στο Πόρτο Μπούφαλο, Αλιβέρι.
ptork10
Στις ιχθυοκαλλιέργειες "ΤΡΙΑΙΝΑ".
ptork1
Στα ναυπηγεία Πάχης Μεγάρων.
ptork4
Ανέλκυση σκάφους.
ptork4
Χωρίς λόγια.

 

 


ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ Θ. Τ.

ΣΤΟΝ Κ. Δ.

 

- Πες μου Θόδωρε ποιά είναι η σχέση σου με τη θάλασσα?

 

- Τη θάλασσα την αγαπώ πολύ, είναι ένα μεγάλο, αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μου. Θυμάμαι πάντα τον εαυτό μου να βρίσκεται σε ασχολία με αυτήν. Από μικρός προτιμούσα να κολυμπώ με μάσκα για να παρατηρώ τον βυθό. Μου άρεσε το άγνωστο. Τα μυστήρια που κρύβει, η εξερεύνηση…

 

- Πότε και πως ξεκίνησες να ασχολείσαι με τις καταδύσεις?

 

- Ξεκίνησα τις καταδύσεις πριν περίπου 35 χρόνια, αρχές της δεκαετίας του '80. Από μόνος μου ενδιαφέρθηκα, διάβασα ένα βιβλίο σχετικά με τις διαδικασίες, μάζεψα χρήματα κι αγόρασα τον βασικό εξοπλισμό. Βουτούσα μόνος και ψάρευα κιόλας. Εκείνη την εποχή όλοι σχεδόν βουτούσαν για ψάρεμα. Αλλά δεν με έλκυε αυτό. Περισσότερο έψαχνα και παρατηρούσα. Απ' τον στρατό μάζευα τα λεφτά για τον εξοπλισμό, να φανταστείς παράτησα και μια κοπέλα που είχα τότε για να μην χαλάω χρήματα και να μπορέσω πιο γρήγορα να τα συγκεντρώσω. Τόσο μου άρεσε το υγρό στοιχείο. Το σπορ  δεν ήταν καθόλου διαδεδομένο τότε. Στη θάλασσα, όταν με έβλεπαν, με κοιτούσαν με περιέργεια και πολύ συχνά μου έκαναν ερωτήσεις και με ρωτούσαν να τους πω λεπτομέρειες για την κατάδυση. Να τους περιγράψω το τι έβλεπα ή τι συναντούσα εκεί κάτω…

 

- Είχες εκπαιδευτεί και πιστοποιηθεί σύμφωνα με τα πρότυπα κάποιου οργανισμού και καταδυόσουν?

 

- Όπως σου ανέφερα έμαθα μόνος και καταδυόμουν μόνος χωρίς κάποια πιστοποίηση μέχρι και το 1988. Δηλαδή 8 χρόνια περίπου μετά. Τότε πήγα σε σχολή καταδύσεων και τυπικά πήρα το 1ο μου αστέρι στη σχολή του κ. Τζανουδάκη.

 

- Ασχολήθηκες όμως και επαγγελματικά με αυτό που τόσο σου άρεσε.

 

- Ναι, αρχές της δεκαετίας του '90 ξεκίνησα να δουλεύω ως επαγγελματίας δύτης. Τα πρώτα 3 χρόνια σε ιχθυοκαλλιέργειες, στα κλουβιά. Έπειτα μαζί με έναν άλλον επαγγελματία, γνωστό στον χώρο, δούλεψα σε καθαρισμούς πλοίων, σε ανελκύσεις, ρεμέντζα και άλλα πολλά…

 

- Χωρίς επαρκή εκπαίδευση δεν κινδύνεψες? Πες μου κάποιο περιστατικό.

 

- Κατάδυση από σκάφος, μεσοπέλαγα, νύχτα και μόνος. Ο φίλος μου περίμενε στο σκάφος μέχρι να ανέβω. Έχασε το φως του φακού μου γιατί παρασύρθηκα και κατέβηκα 70 μέτρα. Άκου το καλύτερο… Ήμουν με 18άρα φιάλη στα 220 bar, σε σαμάρι, δηλαδή χωρίς BCD (ρυθμιστή πλευστότητας). Όταν συνειδητοποίησα το βάθος, αγχώθηκα και άρχισα να ανεβαίνω προς την επιφάνεια. Ο αέρας τελείωνε. Οι στάσεις που έκανα, βασικά δεν έκανα, απλά αναδυόμουν όσο πιο αργά μπορούσα και βγήκα επιφάνεια με άδεια φιάλη. Προσπαθούσα να κρατηθώ και ήμουν αποφασισμένος να πετάξω τη φιάλη, αν κουραζόμουν λίγο ακόμα απ' το βάρος που με βύθιζε. Σκάφος δεν υπήρχε να με περιμένει. Ήμουν ολομόναχος, μέσα στο νερό και στο σκοτάδι. Ο φίλος μου είχε αποφασίσει ότι ήταν καλύτερο να έφευγε από εκείνο το σημείο και να με έψαχνε αναζητώντας το φως του φακού μου. Έστρεφα τον φακό προς όλες τις κατευθύνσεις μπας και φώτιζα την πιο κοντινή ακτή, αλλά ήμουν μακριά. Για να μην μακρυγορώ, το σκάφος με εντόπισε μετά από λίγη ώρα και με μάζεψε. Με έψαχνε σε έναν διπλανό κόλπο. Γλίτωσα και δεν έπαθα νόσο.

 

- Θυμάμαι και ένα βίντεο που σε είδα να κατεβαίνεις με τεχνικούς δύτες στη Στέρνα, στο Ηραίο, φορώντας monoshorts στα 82 μέτρα με αέρα και πάλι με μια 18άρα!!! Ενώ οι άλλοι ήταν full gear με στεγανές, διπλές, stages S80, τζάκετ OMS…

 

- Ναι ήμουν με κάποιους φίλους συνδύτες νέας γενιάς. Παρέμεινα ελάχιστα σε αυτό το βάθος. Συνέχισα με βόλτα στα 60 μαζί τους.

 

- Με το πηγάδι της Βουλιαγμένης πως ασχολήθηκες? (Για αυτούς που δεν γνωρίζουν αναφέρω ότι το 1978 τρείς Αμερικάνοι στρατιωτικοί, δύο άντρες και μια κοπέλα, καταδύθηκαν μέσα στο πηγάδι με σκοπό να το εξερευνήσουν και τα ίχνη τους χάθηκαν από τότε.)

 

- Στο πηγάδι βούτηξα για πρώτη φορά τέλος της δεκαετίας του '80. Καταδύθηκα μαζί με 2 άλλους δύτες, με σκοπό να βρούμε τους Αμερικάνους που είχαν χάσει τη ζωή τους μέσα σ' αυτό. Δεν είχα ξανακαταδυθεί ούτε εκεί, ούτε σε κάποιο άλλο υποβρύχιο σπήλαιο μέχρι τότε. Ένιωθα φόβο και δισταγμό στην αρχή, αλλά η περιέργεια νίκησε τους φόβους μου και η συντροφιά των άλλων με ενθάρρυνε να προχωρήσω και να εξερευνήσω.

 

- Ήξερες πως περίπου ήταν το πηγάδι? Μπορείς λίγο να μας το περιγράψεις?

 

- Φανταζόμουν πως περίπου θα ήταν το πηγάδι. Μόλις καταδύεσαι, λίγα μέτρα απ' την ακτή, μπορείς να διακρίνεις μια οβάλ μαύρη τρύπα στη λευκή άμμο. Είναι το στόμιο του πηγαδιού με διάσταση 6 επί 3 περίπου μέτρα, σε βάθος 11 μέτρων. Από εκεί ξεκινάει ένα κάθετο σπήλαιο, ένα πηγάδι πραγματικά, με πάτο στα 30 μέτρα. Στο τέλος του υπάρχει η είσοδος ενός άλλου οριζόντιου σπηλαίου, μιας σήραγγας πλάτους 2 επί 3 μέτρων που δεν έχει βρεθεί που οδηγεί. Μόνο εικασίες υπάρχουν. Έχει ελαφρά κατηφορική κλίση, με στενέματα σε διάφορα σημεία που εντείνουν τη ροή των ρευμάτων. Το σπήλαιο αυτό ονομάστηκε και "πηγάδι του διαβόλου" λόγω των θανάτων που υπήρξαν εκεί. Φημιζόταν για τα πανίσχυρα ρεύματα του, με αρνητική ροή, δηλαδή ρουφούσε τα πάντα προς το εσωτερικό του. Και πράγματι, κατεβαίνοντας σε σημεία που στένευε υπερβολικά, ένιωθα το ρεύμα του νερού πόσο ισχυρό ήταν και πόσο μπορούσε εύκολα να σε καταπιεί. Στο βάθος του σπηλαίου, αν έκανα ησυχία και κρατούσα λίγο την αναπνοή μου, άκουγα στην κυριολεξία το ρεύμα. Οι δύτες που πνίγηκαν εκεί, προφανώς δεν είχαν την ασφάλεια κάποιου σχοινιού και έντρομοι προσπάθησαν να νικήσουν το ρεύμα και να οδηγηθούν προς την έξοδο, αλλά μάταια. Μετά τους πνιγμούς, το 1979, μπήκαν και τα κάγκελα στην είσοδο του οριζόντιου σπηλαίου για προστασία. Τώρα πια έχουν διαβρωθεί και ένα μεγάλο τμήμα τους έχει καταρρεύσει.

 

-  Εσύ πρώτος εντόπισες τον έναν Αμερικάνο. Πως έγινε αυτό?

 

- Καταδυθήκαμε στο πηγάδι. Δέσαμε σχοινί. Περάσαμε τα κάγκελα και μπήκαμε μέσα στο οριζόντιο λούκι. Προχωρήσαμε μια απόσταση τότε πάνω από 100 μέτρα σε βάθος 36 μέτρων χωρίς να ανακαλύψουμε τίποτα. Στην επιστροφή, παρατήρησα κάτι. Ένας βράχος σχημάτιζε ένα σκαλοπάτι, μια εσοχή. Εκεί βρισκόταν κάτι ξένο με το υλικό του δαπέδου του σπηλαίου και μου τράβηξε την προσοχή. Πλησίασα. Διαπίστωσα ότι ήταν η στολή του ενός, την τράβηξα. Είδα και τη φιάλη του. Η στολή ήταν ένα κουβάρι σκεπασμένη με όστρακα και απ' ότι είδα αργότερα ήταν γεμάτη με οστά. Το σκαλοπάτι που σχημάτιζε ο βράχος, την έκρυβε και γι' αυτό δεν είδαμε τίποτα στην αρχή. Ένιωσα ταραχή και ειδοποίησα τους άλλους. Ήμουν ο πρώτος που μετά από τόσα χρόνια ανακάλυψα τα ίχνη των χαμένων Αμερικάνων.

 

- Τι κάνατε έπειτα? Ποιά η συνέχεια?

 

- Όταν αναδυθήκαμε ειδοποιήσαμε τις αρχές. Και ακολούθησαν κάποιες διαδικασίες και μια σειρά από καταδύσεις από βατραχάνθρωπους και σπηλαιοδύτες που κατέληξαν στη μετέπειτα ανάσυρση των άτυχων δυτών. Έκτοτε καταδυόμουν συχνά στο πηγάδι. Πραγματοποίησα και 20-25 πιο οργανωμένες διεισδύσεις μήκους 110 μέτρων και μέγιστου βάθους 42 μέτρων. Τοποθετήσαμε και αλυσίδες, για μεγαλύτερη ασφάλεια, στα πρώτα μέτρα εισόδου και έπειτα νέα σχοινιά. Τώρα τελευταία έδεσα ένα ακόμα σχοινί για διείσδυση πέρα των 130 μέτρων... 

 

- Νόμιζα ότι στα 110 μέτρα στενεύει και σταματάει.

 

- Όχι, έτσι φαίνεται, αλλά βαθαίνει ακόμα πιο πολύ και συνεχίζει. Γενικά πάντως, το συγκεκριμένο σπήλαιο είναι πολύ επικίνδυνο και πρέπει να αποφεύγεται η κατάδυση σ' αυτό. Ακόμα και σπηλαιοδύτες που καταδύθηκαν και το χαρτογράφησαν, έκαναν χρήση εξειδικευμένου σπηλαιολογικού εξοπλισμού και χρήση σχοινιών με φρένα για να μπορέσουν να νικήσουν το ρεύμα κατά την έξοδο τους. Αν και ένα μεγάλο μυστικό είναι ότι ο μεγάλος όγκος εξοπλισμού εκτός του ότι επιβαρύνει την κατάσταση, μπορεί να αποδειχθεί και μοιραίος στην προσπάθεια του γυρισμού.

 

- Δεν φοβήθηκες ποτέ?

 

- Φόβος πάντα υπήρχε. Ένα ένστικτο συντήρησης. Μια ανησυχία την προηγούμενη της βουτιάς. Όμως το αντιμετώπιζα και μόλις εισχωρούσα στο βάθος του σπηλαίου ο φόβος απομακρυνόταν.

 

- Τώρα ελπίζω να σταματήσεις τις καταδύσεις στο πηγάδι. Δεν βρίσκω κάποιον ιδιαίτερο λόγο να ρισκάρεις.

 

- Θα δούμε…


Pigadi 5Pigadi 7Pigadi 8

 

 

pig1
Το 2ο λιμανάκι της Βουλιαγμένης όπου βρίσκεται το φημισμένο "πηγάδι του διαβόλου".
pig2
Το στόμιο του πηγαδιού στα 11 μέτρα.
pig3
Το στόμιο όπως φαίνεται από κάτω, από τον πάτο του πηγαδιού στα 29-30 μέτρα.
pig41pig42
Τα κάγκελα στην είσοδο του οριζόντιου σπηλαίου που ξεκινάει από εκείνο το σημείο και οδηγεί στο άγνωστο.
2
Ο δύτης στέκεται στον πυθμένα κοιτάζοντας αμήχανα την πύλη του οριζόντιου σπηλαίου.
pig6
Η επιγραφή στην είσοδο δεν υπερβάλλει.
pig
f3f1 f2
Η φιάλη του ενός άτυχου Αμερικάνου που ανέσυραν από το βάθος του πηγαδιού. Παρατηρείστε την ασβεστολιθική κρούστα και τα όστρακα που έχει συγκεντρώσει με το πέρασμα των χρόνων, καθώς και το μανόμετρο U.S. DIVERS. Λέγεται ότι η φιάλη είχε ακόμα 70 bar αέρα. Τις 3 αυτές φωτογραφίες μας τις παραχώρησε ο ΣΠ.ΕΛ.Ε.Ο, ο σπηλαιολογικός όμιλος που την 1η Απριλίου το 1989 πραγματοποίησε την πρώτη οργανωμένη διείσδυση.

 

 



Αρθρογραφία & Υποβρύχια Φωτογραφία

Κων/νος Δασκαλόπουλος

Συνέντευξη & Φωτογραφίες Προσωπικού Αρχείου

Θεόδωρος Τόρκιν

Σχεδιαγράμματα & Video

Ανδρέας Δικαίος

Γενική Επιμέλεια Άρθρου


Ασπασία Κατσή 

Δύτες (που συμμετείχαν στις καταδύσεις στο πηγάδι)

Ανδρέας Δικαίος
Γεώργιος Κουμιανάκης
Θεόδωρος Τόρκιν
Κων/νος Δασκαλόπουλος

Ευχαριστούμε ιδιαίτερα:

Τον σπηλαιολογικό όμιλο ΣΠ.ΕΛ.Ε.Ο για την παραχώρηση των φωτογραφιών της φιάλης του Αμερικάνου!!!